ریزش مو یک تجربه رایج و گاهی نگرانکننده برای همه ماست، اما آیا میدانستید که ریزش روزانه تعدادی از تارهای مو کاملاً طبیعی است؟ سوال اصلی اینجاست که چطور میتوان ریزش طبیعی را از ریزش غیرطبیعی تشخیص داد؟ و اصلاً این میزان طبیعی چقدر است؟ در این مقاله، ما به تمام این سوالات پاسخ میدهیم. از چرخه زندگی موها گرفته تا عواملی که ریزش مو را از حالت عادی خارج میکنند، همه چیز را با هم مرور خواهیم کرد. آمادهاید تا نگرانیهایتان را در مورد ریزش مو کنار بگذارید؟
میزان طبیعی ریزش مو در روز چقدر است؟
آیا تا به حال فکر کردهاید که چند تار مو در روز از دست میدهید؟ تحقیقات نشان میدهد که ریزش حدود 50 تا 100 تار مو در روز کاملاً طبیعی است. این تعداد ممکن است زیاد به نظر برسد، اما جزئی از چرخه طبیعی رشد مو است. اما اگر این میزان به طور ناگهان افزایش یابد، ممکن است با پدیدهای به نام تلوژن افلوویوم مواجه باشید که نشاندهنده یک ناهنجاری در روند طبیعی ریزش مو است.
تلوژن افلوویوم چیست؟
تلوژن افلوویوم (Telogen Effluvium) یک نوع ریزش موی موقت است که معمولاً به دلیل استرس یا یک رویداد شوکآور برای بدن رخ میدهد. در این حالت، تعداد زیادی از فولیکولهای مو که در مرحله رشد (آناژن) قرار دارند، به صورت ناگهانی وارد مرحله استراحت (تلوژن) میشوند. بهطور طبیعی، حدود ۵ تا ۱۰ درصد از موهای سر شما همیشه در مرحله تلوژن هستند، اما در شرایط تلوژن افلوویوم این درصد به بیش از ۳۰ درصد افزایش مییابد.
بیشتر بخوانید: علت ریزش مو در زنان کمبود چه ویتامینی است؟
ریزش طبیعی مو هنگام برس زدن
برس زدن به خودی خود باعث ریزش مو نمیشود، بلکه موهایی که قبلاً در چرخه ریزش قرار گرفتهاند را از جای خود خارج میکند. در یک مطالعه غیرتصادفی شامل 14 زن در یک دوره چهار هفته ای، از شرکت کنندگان درخواست شد که موهای خود را به دفعات مختلف در هر هفته برس بزنند. میزان ریزش مو در طول هر هفته ثبت شد و مقایسه هایی برای تعیین میانگین ریزش مو در دفعات مختلف برس زدن انجام شد. این یافته ها روند ثابتی را نشان دادند؛ کاهش دفعات برس زدن با کاهش ریزش مو مرتبط بود. بنابراین، کاهش میزان برس زدن می تواند میزان ریزش مو را کاهش دهد.
ریزش طبیعی مو در حمام
همه ما این صحنه را تجربه کردهایم: حجم زیادی از مو که بعد از شستشو در کف حمام جمع میشود. اما نگران نباشید! این هم بخشی از فرآیند طبیعی است. عمل آب و شستشو، موهایی که آماده ریزش بودهاند را از پوست سر جدا میکند و همین باعث میشود تصور کنید که میزان ریزش مو در حمام بیشتر از حد معمول است. در حقیقت، ریزش مو در حمام معمولاً در همان محدوده طبیعی روزانه قرار میگیرد.
چه کسانی ریزش مو غیرطبیعی دارند؟
ریزش مو به ریزش غیر طبیعی یا بیش از میزان ریزش معمولی اشاره دارد. با این حال، ریزش مو یک فرآیند طبیعی است که فولیکول های مو چرخه رشد خود را طی می کنند، که شامل ریزش موهای قدیمی یا در حال استراحت برای ایجاد فضا برای رشد موهای جدید است. ریزش بیش از حد مو معمولاً در افرادی رخ می دهد که تحت شرایط استرس زا قرار گرفته اند، از جمله:
- کاهش وزن قابل توجه
- زایمان اخیر
- مواجهه با سطوح استرس بالا، مانند مراقبت از یکی از عزیزان بیمار، طلاق، یا از دست دادن شغل
- داشتن تب بالا
- تحت اعمال جراحی قرار گرفتن.
- بهبودی از یک بیماری، به خصوص اگر شامل یک دوره تب بالا باشد
- قطع مصرف قرص های ضد بارداری
بیشتر بخوانید: بهترین مکمل برای تقویت مو به طور معمول، اکثر مردم چند ماه پس از تجربه این رویدادهای استرس زا متوجه ریزش بیش از حد مو می شوند. به عنوان مثال، مادران جدید ممکن است این ریزش را تقریباً دو ماه پس از زایمان مشاهده کنند که اوج آن حدود چهار ماه پس از زایمان است. ذکر این نکته ضروری است که این نوع ریزش مو طبیعی و موقت است؛ همانطور که بدن به تدریج خود را تنظیم می کند، ریزش بیش از حد کاهش می یابد و در عرض شش تا نه ماه، مو معمولاً پری طبیعی خود را به دست می آورد.
میانگین ریزش مو طبیعی در مردان و زنان
بهطور کلی، میانگین ریزش موی طبیعی در هر دو جنس مردان و زنان بین 50 تا 100 تار مو در روز تخمین زده میشود. این میزان بخشی از چرخه طبیعی رشد مو است و جای نگرانی ندارد. هرچند این میانگین برای هر دو جنس مشابه است، اما عواملی وجود دارند که ممکن است در زنان باعث افزایش دورهای ریزش مو شوند. برای مثال، تغییرات هورمونی ناشی از بارداری، زایمان یا یائسگی میتواند به صورت موقت باعث ریزش موی بیشتری در زنان شود. همچنین، استفاده از ابزارهای حرارتی و محصولات شیمیایی برای حالت دادن به مو در زنان، ممکن است به ریزش موی بیشتری منجر شود. با این حال، به طور کلی نمیتوان گفت که زنان یا مردان به صورت ذاتی بیشتر از یکدیگر ریزش موی طبیعی دارند و این میزان بیشتر به شرایط فردی و عوامل ژنتیکی بستگی دارد. ریزش مو زمانی نگرانکننده میشود که از این محدوده فراتر رفته و به صورت ناگهانی افزایش یابد.
آشنایی با چرخه زندگی مو
ریزش مو بخشی طبیعی از چرخه رشد مو است و ریزش مقدار معینی از مو در هر روز کاملا طبیعی است. پوست سر انسان معمولاً حدود 100000 فولیکول مو را در خود جای داده است که هر کدام چرخه رشد خاص خود را دارند. مو در سه مرحله رشد می کند: فاز آناژن (رشد)، فاز کاتاژن (انتقال) و فاز تلوژن (استراحت).
- فاز آناژن (رشد)
فاز آناژن مرحله رشد فعال فولیکول های مو است. به طور معمول چندین سال (از دو تا شش سال )طول می کشد. 85 تا 90 درصد از موهای سر معمولا در هر زمان معین در فاز آناژن هستند.
- فاز کاتاژن (انتقال)
فاز کاتاژن یک فاز انتقالی کوتاه است که پایان مرحله رشد فعال را نشان می دهد. حدود دو تا سه هفته طول می کشد. در این مرحله، فولیکول مو کوچک می شود و رشد مو متوقف می شود. قسمت پایینی فولیکول مو به تار مو می چسبد و خون رسانی به مو قطع می شود. این مرحله فولیکول مو را برای مرحله بعدی آماده می کند.
- فاز تلوژن (در حال استراحت)
فاز تلوژن یک مرحله استراحت است که حدود سه ماه طول می کشد. در طی این مرحله، فولیکول مو غیر فعال می ماند و تار مو رشد نمی کند. در اواخر فاز تلوژن، موهای جدید در همان فولیکول شروع به رشد می کنند و موهای قدیمی را بیرون می رانند.
بیشتر بخوانید: بهترین شامپو گیاهی ضد ریزش مو
علت ریزش غیرطبیعی مو چیست؟
ش بیش از حد مو ممکن است توسط عوامل مختلفی ایجاد شود، از جمله:
- ژنتیک: شایع ترین علت ریزش مو ارثی است که به نام طاسی الگوی مردانه یا زنانه نیز شناخته می شود. این نوع ریزش مو به مرور زمان رخ می دهد و تحت تاثیر عوامل ژنتیکی است.
- تغییرات هورمونی: عدم تعادل هورمونی، مانند مواردی که در دوران بارداری، زایمان، یائسگی یا شرایطی مانند سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) تجربه میشود، میتواند باعث ریزش مو هورمونی شود.
- شرایط پزشکی: بیماری تیروئید، شیمی درمانی یا پرتودرمانی و لوپوس همگی می توانند باعث ریزش مو شوند.
- داروها: برخی از داروهای ضد افسردگی و داروهای فشار خون می توانند باعث ریزش موی موقت یا دائمی شوند.
- کمبودهای تغذیه ای: دریافت ناکافی مواد مغذی ضروری مانند آهن، روی، بیوتین و پروتئین ها می تواند فولیکول های مو را ضعیف کرده و به ریزش بیش از حد مو کمک کند.
- استرس جسمی یا عاطفی: ضربه فیزیکی، جراحی بزرگ، استرس عاطفی شدید یا کاهش وزن قابل توجه می تواند باعث ریزش مو شده و منجر به ریزش بیش از حد شود.
- روش های آرایش مو: بستن مکرر موهای خود به صورت محکم کشیده شده می تواند منجر به ریزش موی دائمی شود که به عنوان آلوپسی کششی شناخته می شود.
- کشیدن یا پیچاندن مو: کشیدن یا چرخاندن مو به طور ناخودآگاه، معروف به تریکوتیلومانی، می تواند منجر به ریزش موی تکه ای شود.
- آلوپسی آره آتا: یا ریزش مو سکه ای، یک بیماری خود ایمنی که در آن سیستم ایمنی به فولیکول های مو حمله می کند و منجر به ریزش ناگهانی مو به صورت تکه های کوچک و گرد روی پوست سر یا بدن می شود.
چگونه متوجه شوید که ریزش مو طبیعی نیست؟
برای اینکه مطمئن شوید ریزش مو طبیعی است یا نه، نیازی نیست حتماً به پزشک مراجعه کنید. دو روش ساده وجود دارد که میتوانید در خانه انجام دهید و به شما کمک میکند وضعیت موهایتان را ارزیابی کنید:
1. تست کشیدن مو (Pull Test):
این یک روش سریع برای ارزیابی میزان ریزش مو است. یک دسته کوچک از موهای خود (حدود 50 تا 60 تار) را از نزدیک ریشه با انگشتان بگیرید. حالا یک کشش ملایم و یکنواخت اعمال کنید. اگر در دست شما بیش از 5 تا 8 تار مو باقی بماند، ممکن است نشانه ریزش غیرطبیعی مو باشد.
2. تست شانه کردن (Comb Test):
این تست به شما کمک میکند تا میزان ریزش در طول یک دقیقه را بررسی کنید. روی یک سطح روشن (مانند یک پارچه سفید) خم شوید و موهای خود را از پشت سر به سمت جلو شانه کنید. اگر پس از یک دقیقه شانه زدن، بیش از 10 تا 15 تار مو روی سطح بریزد، این میتواند نشانهای از ریزش موی غیرطبیعی باشد. این دو تست به شما کمک میکنند تا یک دید کلی از وضعیت موهایتان پیدا کنید و متوجه شوید که آیا ریزش مو در محدوده طبیعی قرار دارد یا نیاز به پیگیری بیشتر دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر هر یک از علائم ریزش موی زیر را تجربه می کنید، ممکن است وقت آن رسیده باشد که با یک متخصص مشورت کنید:
- ریزش مو در یک الگوی غیر معمول
- تجربه ریزش موی سریع یا زودرس، مانند نوجوانی یا بیست سالگی
- احساس درد یا خارش همراه با ریزش مو
- مشاهده قرمزی، پوسته پوسته شدن، یا سایر ناهنجاری ها در پوست سر در زیر ناحیه آسیب دیده
- زنی که طاسی با الگوی مردانه را تجربه می کند
- ایجاد لکه های طاس روی ریش یا ابروهای شما
- افزایش وزن غیرقابل توضیح یا ضعف عضلانی، عدم تحمل دمای سرد یا احساس خستگی مداوم
- مشاهده علائم عفونت، مانند مناطقی از التهاب یا ترشح، روی پوست سر
در صورت وجود هر یک از این علائم، توصیه می شود با یک متخصص تماس بگیرید. پزشک متخصص می تواند وضعیت شما را ارزیابی کند و گزینه های تشخیص و درمان مناسب را ارائه دهد. جستجوی مراقبت های پزشکی در چنین مواردی می تواند به شناسایی علل زمینه ای یا شرایط پزشکی که به ریزش مو کمک می کند و اطمینان از مداخله به موقع کمک کند.
خلاصه
ریزش مو یک نگرانی رایج برای بسیاری از افراد است، اما مهم است که بدانیم چه مقدار از ریزش مو طبیعی است. به طور متوسط، ریزش بین 50 تا 100 تار مو در روز طبیعی است. این ریزش بخشی طبیعی از چرخه رشد مو است و معمولا با موهای جدید جایگزین می شود. با این حال، اگر متوجه ریزش بیش از حد مو یا نازک شدن مو شدید، توصیه می شود برای ارزیابی و راهنمایی بیشتر با پزشک خود مشورت کنید.